انگشتر,عقیق,یاقوت,زمرد,زبرجد,یاقوت کبود, شجر,عقیق سلیمانی,عقیق یمنی,کوارتز,درمودار,خط مهر,حکاکی,فیروزه, حجرسیلان,توپاز انواع تسبیح - انگشتر عقیق انگشتر یاقوت انگشتر زمرد انگشتر زبرجد انگشتر حجرسیلان انگشتر شجر انگشتر یاقوت کبود انگشتر خط و حکاکی

انگشتر عقیق انگشتر یاقوت انگشتر زمرد انگشتر زبرجد انگشتر حجرسیلان انگشتر شجر انگشتر یاقوت کبود انگشتر خط و حکاکی

بزرگترین بانک جواهرات و زیورآلات گرانبها

انواع تسبیح
نویسنده : http://www.parsjawaher.com - ساعت ٥:٠٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٦/٤

                                      تسبیح                         

                       

صد دانه تسبیح دسته به دسته

یک سری‌شان از لحاظ شکل و شمایل با هم فرق می‌کنند. یک سری هم دانه‌هایشان بیشتر و پرمایه‌ترند. دانه‌ی بعضیها را قالب می‌گیرند، بعضیها را می‌تراشند. یک وقت دانه‌های خرما و باقی چیزها را به بند می‌کشند، گاهی هم سنگ.

مرجان و ستارة دریایی تراش خورده را هم اگر در بند تسبیح دیدید تعجب نکنید. این فکر هم به مخیله‌تان نیاید که همه‌شان ساخت وطن یا حداکثر کشورهای هم مسلک خودمان است. از آلمانی‌اش پیدا می‌شود تا هندوستانی و افغانی. البته حالا نوع چینی‌اش بازار تمام عالم حتی مکه و مدینه را تسخیر کرده(!)

تخیل و سلیقة آدمها، به اندازه‌ی راه‌های رسیدن به خدا، تسبیحهای مختلفی طراحی کرده و ساخته که آشنایی با آنها خالی از لطف نیست

                 


                                   تعداد دانه‌ها

تسبیح هزاردانه

ما بیشتر صدتایی‌اش را می‌شناسیم. ولی جورهای دیگری هم دارد.

 

تسبیح اصلی

 

تسبیح اصیل، همین است. تنها همان سی و سه دانه‌ای را که ابتدا برای گفتن ذکر سبحان الله به کار می‌رفته دارد. جنس دانه‌هایش هم اغلب از گِل اماکن متبرکه و کروی شکل است. مختصر و مفید.

 

تسبیح‌های فعلی

 

این یکی را زیاد دیده‌اید. صد دانه یاقوت که در سه دسته، با نظم و ترتیب، کنار هم به بند کشیده شده‌اند. سه قسمت سی و سه  تایی و دو عدسک که آنها را از هم جدا می‌کنند.

 

تسبیح ذکر

 

هر کس از اینها دست می‌گرفت، نشانه‌ی زهد و تقوایش بود؛ یا لااقل ادعای آن را داشت. چون نفس آدم بند می‌آمد تا یکی یکی دانه‌هایش را رد کند. شوخی که نیست، هزار دانه دارد.

 

چهاریکه

 

25دانه‌ای است. بیشتر برای تفنن دست می‌گیرند تا ذکر! جنس دانه‌هایش از چوب یا کائوچو است. دانه‌هایی که درشت‌تر از دانه سایر تسبیحهاست

 

                               انواع دانه ها

 

                                تسبیح

 

تسبیح تربت

 

مقدس‌ترین نوع تسبیح که از تربت امام حسین(علیه‌السلام) برداشته و ساخته می‌شود. طبیعتا انحصاری هم هست و فقط در کربلا تولید می‌شود. تسبیحهای تربت، عطر خاصی دارند که با عطر همه خاکها فرق می‌کند. کافی است یک بار تسبیح یا مهر تربت را توی دستتان بگیرید، کمی آن را بدمید و بعد بلافاصله بویش را استشمام کنید. اگرچه تسبیحهای ارزان قیمتی هستند که حدود سیصد تومان بیشتر قیمت ندارند اما ثواب ذکر گفتن و حتی همراه داشتنش از هر تسبیح دیگری بیشتر است

                      

جوین

یک جایی نزدیک مشهد امام رضا(علیه‌السلام) هست که آنجا را می‌گویند جوین. کار خیلی از مردم جوین، تسبیح سازی است. اگر رنگ تسبیح، قرمز اناری بود و توی نور شفاف بود، همان جوین مرغوب است که به علیمرادی معروف است. اما جوین عباس آباد توی نور، شفاف نیست. قیمتش هم خیلی کمتر است. سنگ جوین هم باید توی دست بچرخد تا رنگ سیاهش کم کم به اناری بزند

                                   تسبیح

سندلوس

روسیه، آلمان، ترکیه و در ایران، شهر تبریز، تولیدکنندگان اصلی سندلوس هستند که از ترکیب چند نوع مادة شیمیایی به دست می‌آید. سندلوس هم با مالش دست و گرداندن، هم شفاف‌تر می‌شود و هم بوی جوهر و مرکب می‌گیرد. انواع سبز، قرمز، زرد و آبی دارد. اما مقبولیت سبز و آبی‌اش بیشتر است. طوری که تسبیحهای دسته چندم آبی و سبز را گرمی 15هزار تومان می‌خرند

 

 

مرجان

از اسمش تابلوست که این یکی هم منشأ دریایی دارد. منتها یک خصوصیت خیلی جالب دارد که گرداندن‌اش را هیجان انگیزتر می‌کند. تسبیحهای مرجان آکبند، سفید رنگ هستند. اما وقتی که توی دست می‌گردند تغییر رنگ می‌دهند. اول زرد و نارنجی و بعد قرمز. تسبیح‌های مرجان قرمز، هم خیلی قشنگ‌تر هستند و هم خیلی مرغوب‌تر و البته گرانتر

                                  تسبیح

 

عقیق و فیروزه

دو تا سنگ خیلی معروف و خوش‌رنگ که بیشتر توی انگشترسازی کاربرد دارد. اما هستند کسانی که پول خرج می‌کنند تا دانه‌های عقیق یا فیروزه توی دستشان بچرخد. عقیق سوغات یمن است و گرمی 15 هزار تومان، آب می‌خورد. البته انواع چینی و آمریکایی‌اش هم هست که ارزان تراند. فیروزه هم مال نیشابور خودمان است و می‌شود گفت قیمت خاصی ندارد و تا بی نهایت می‌شود پول برایش خرج کرد. البته این را هم بدانید بد نیست که الان توی کل کشور فقط و فقط 15 نفر، آن هم در طبقه دوم بازار رضا(علیه‌السلام) مشهد، تسبیح فیروزه می‌سازند. البته چینی‌ها این جا را هم قبضه کرده‌اند و فیروزه‌های تقلبی و شیشه‌ای را خیلی ارزان‌تر از دیگر رقبایشان مثل آلمان و ژاپن می‌فروشند 

یُسر

عربستان سعودی و تایلند، مراکز اصلی ساخت تسبیح یُسر هستند. به خصوص که یُسر حجاز در مرغوبیت، رقیب ندارد. یسر را از لوله کردن برگ‌های یک نوع درخت دریایی می‌سازند. بعد این برگ‌های لوله شده را این قدر به هم می‌پیچند تا سفت شود و بعد نخ تسبیح را از وسط دانه‌هایش رد می‌کنند. برگ یسر نر و ماده دارد و تسبیح یسر خوب، تسبیحی است که به قول اهل فن بچه نخورد . یسرها، سورمه‌ای رنگ هستند و برای قشنگ‌تر شدن، رویشان را نقره کوبی می‌کند. ویژگی منحصر به فردشان این است که وقتی دست رویشان می‌کشی، بوی جوهر خوشنویسی می‌دهند. تسبیح یسر را گرداندن، توی چند جا سفارش شده است و معروف است که همراه داشتن این تسبیح، شادی آفرین است

                         

 

شاه مقصود

معروف‌ترین نوع تسبیح، بچه‌ی ناف افغانستان است. جلال آباد و قندهار پر است از حجره‌های تسبیح سازی و سنگ تراشی که استادان دارند نانشان را از تراش سنگ تسبیح شاه مقصود به دست می‌آورند. مثل عتیقه‌ها، انواع قدیمی و دسته چندمش خیلی گران‌تر از نوع صفر کیلومترش است. چون هر چه بیشتر دست بخورد و توی دست بچرخد، شفاف تر، قشنگ‌تر و البته زردتر می‌شود. یک ویژگی دیگر هم دارد که جنس سنگش زهر کش است. برای همین اسم تسبیح پادزهری را هم رویش گذاشته اند. شاه مقصود سبز، از همه ارزان‌تر است . اما زردترها و دست خورده‌ترها گرانترند.

ما که باور نکردیم، اما یک تسبیح ساز می‌گفت تسبیح شاه مقصودی  دیده که دو میلیون تومان قیمت داشته. سر و ته دانه‌های این تسبیح نباید خوردگی داشته باشد

       
              

 

صندل

تسبیح صندل، از یک نوع چوب معطر هندی ساخته می‌شود که بویی شبیه بوی عود می‌دهد. قیمت صندل خوب، تا 10 هزار تومان هم می‌رسد. اما معمولی هایش را با هزار تومان هم می‌شود خرید

 

            

 

کهربا

تسبیحهای کهربا، رنگ زرد مایل به آجری دارند. دانه‌هایشان خیلی درشت است و از یک نوع فسیل دریایی از کف دریا می‌سازندشان. نوع آلمانی کهربا خیلی معروف و مرغوب است و به ازای هر گرم، تا ده هزار تومان به فروش می‌رسد. اما کهربای دریای بالتیک چنگی به دل نمی‌زند و هر گرم‌اش حدود هزار و پانصد تومان است. کهربا دو تا ویژگی جالب دارد. اول این که وقتی رویش دست بکشی، تولید الکتریسیته ساکن می‌کند و چیزهایی مثل کاغذ را بلند می‌کند و دوم این که وقتی همان مالش دست را تکرار کنی تا کهربا کم کم گرم شود، بوی لیمو می‌دهد

                      

 

تسبیح‌های پلاستیکی

هر جور، هر شکل و هر رنگی را که بخواهید، توی تسبیح‌های پلاستیکی می‌شود پیدا کرد. دانه درشت و ریز سیاه، سفید، رنگی و... . برای همین قیمتش هم نوسان دارد. از تسبیح 50 تومانی داریم تا 5 هزار تومانی. این، سلیقه، رنگ بندی، فشرده و مرغوب بودن جنس دانه و قالب زیبای کار است

 

از باقه تا بذرُ البَنج

همه جور سنگ و چوب و گیاهی که فکرش را بکنید، شکل می‌دهند، یک نخ از تویش رد می‌کنند و به نام تسبیح می‌دهند دست مردم. تا حالا اسم بذرالبنج را شنیده بودید؟ یک جور شیره‌ی گیاهی است که به دانه‌های تسبیح تبدیل می‌شود. تسبیح باقه هم رنگارنگ است. از سبز، قرمز و ساده دارد تا رنگ پرچمی که مخلوط سبز و سفید و قرمز است.یک نوع تسبیح هم هست که دست پرورده یهودی هاست. یک نوع خاک و صمغ مخصوص را با هم ممزوج می‌کنند و وقتی شکل گرفت هر نوع عطری مثلا گل محمدی داخلش تزریق می‌کنند تا وقتی که توی دست می‌چرخد، بوی عطرش توی فضا بپیچد. تسبیح‌های یهودی از راه اردن وارد بازار کشورهای عربی و اسلامی می‌شود.

 

 

                      مجموعه‌ای به نام مسبّح!

 

قدیم‌ها به تسبیح، مسبح هم می‌گفتند. اینها اجزا‌ی لاینفک تسبیح از اول تا به امروز هستند.

دانه‌ها: اینها سیاهی لشگر تسبیح به حساب می‌آیند و از نظر جنس دانه و تعداد، تقسیمات مفصلی دارند.

عدسک: همانها که دانه‌ها را به سه گروه تقسیم می‌کنند. اغلب هم به شکل عدسند. گاهی هم دانه‌هایی ریزتر از بقیه. مگر فرقی هم می‌کند؟

شیخکها: بیشتر از جنس دانه‌های همان تسبیح است. با شکلی مانند مخروط‌های ناقصی که از طرف قاعده به هم وصل شده باشند.

سر تسبیح: سر تسبیحها معمولا یک منگوله‌ای است ولی در انواع گران‌تر (دو منگوله‌ای) استفاده از سنگهای قیمتی هم دیده می‌شود.

         


                  

 

                           جنس دانه‌های تسبیح


ازخاک تا افلاک

بعضی تسبیحها آب دیده‌اند. برخی نیز فروتن و خاکی(!).یعنی یا منشاء دریایی دارند یا از خاک و چیزهایی که در خشکی پیدا می‌شود ساخته شده‌اند.

تسبیح از آب گذشته

طرز ساخت دانه این تسبیحها به روش تراشکاری است. این که نحوه تهیه مواد اولیه‌اش چگونه است بماند. اما به هر حال استادکاران از تراش سنگ، و گیاهانی مانند مرجان و ستاره دریایی، دانه‌های تسبیح درست می‌کنند. که اغلب از جمله‌ی گران‌ترین‌های بازار است. (داخل پرانتز هم این که، کشکول دراویش را اگر مقدور باشد از موادی با منشاء دریایی می‌سازند)

دانه‌های گیاهی

معمولا از صمغها و رنگها تسبیحهایی می‌سازند که به تسبیحهای بلورین معروف‌اند. چوبهای سخت و خوشبوی درختان که کم و بیش خوش رنگ باشند نیز میان استادان فن برای تراش دادن، خریدار زیادی دارد.

دانه‌های خاکی

ساده‌ترین و بی آلایش‌ترین در نوع خودش است. خاکیِ خاکی که با قالب گرفتن گلهای مخصوص مانند گل خاک رس درست می‌شوند. البته گاهی هم برای استحکام بیشتر، کمی براده فلز بر گِل اولیه می‌زنند.

دانه حیوانی

فکرش را بکنید تسبیحی که در دست شماست، از عاج فیل یا شاخ گوزن باشد. هنرمندان از عاج فیل گرفته تا استخوان شتر و شاخ گوزن و چیزهای دیگر را ماده اولیه دانه‌های تسبیح می‌کنند و با تراش دادن، این وسیله را می‌سازند. البته نوعی که از شاخ گوزن ساخته می‌شود گرانتر است، شاید حکمتش خطرناک‌تر بودن راه تهیه‌اش باشد.

دانه سنگی

همه نوع‌اش پیدا می‌شود. تسبیح با دانه‌های عقیق می‌خواهید یا یشم؟ شاید یاقوت و زمرد به نظر چشم گیرتر باشند! استادان این کار برای ساخت دانه‌های تسبیح از تراش سنگ عقیق که به رنگ‌های مختلف سرخ و آلبالویی پیدا می‌شوند تا سنگ یشم به رنگ‌های سفید، کبود و سبز تیره و سنگ شبق و یاقوت و زمرد استفاده می‌کنند. در این میان هندیها، تسبیحهایی درست می‌کنند که به عین الهره یا همان چشم گربه معروف است

 

                   به چه قیمتی در دست می‌گیریم

                              لیست قیمت

 

با تسبیح چه کار می‌کنیم

اصل تسبیح برای شمردن است، ولی نه شمردن هر چیز. چند سالی است که تسبیحها را خیلی جاها می‌بینیم که تعجب دارد. این نه بد است و نه خوب. ولی مهم این است که قرار است با تسبیح چه کار کنیم. سی و سه دانه‌ای یا هزار‌تایی‌اش فرقی نمی‌کند

 

ذکرگفتن

درسجده یا در پیاده رو

معروف ترینش همان تسبیحات حضرت زهرا(س) است. بعد از آن، نوبت به صلواتهایی می‌رسد که نذر می‌کنیم و باید تا موعد مشخصی بفرستیم. یک وقتهایی هم هست که با خودمان قرار می‌گذاریم ذکرهای مشخصی را در روزهای مشخصی بگوییم. این جا هم فقط تسبیح به داد آدم می‌رسد. استغفار و ذکرهای ایام هفته را هم به این ماجرا اضافه کنید. البته آدم فقط ذکرها را با تسبیح نمی‌شمارد. مثلا ممکن است بخواهید در یک روز، پنجاه تا سوره والعصر بخوانید یا حتی برای ده نفر فاتحه بخوانید. باز هم تسبیح؛ کار راه انداز است

خواندن نمازهای مستحبی

ایستاده، تسبیح در دست

چه کسی می‌تواند خواندن نماز امام زمان(عج) را بدون تسبیح تصور کند. وقتی نوبت ایاک نعبد و ایاک نستعین می‌رسد، اگر یک تسبیح خوش دست و حسابی نداشته باشی، بدجوری لنگ می‌مانی. نمازهای دیگری هم هستند که در آنها باید قسمتی خاص را به تعداد زیادی بگویی، مثل قنوت نماز شب، نماز استغاثه، نماز آمرزش گناهان یا بعضی از نمازهای حاجات.

 

خواندن دعاها و زیارات

وقتی انگشتها کم می‌آورند

تصور گفتن و خواندن ذکر و جمله‌های زیر ده تا با دست آسان است، ولی اگر کار به بالای ده تا برسد، دست آدمیزاد عاجز است. مثلا اگر یکی پایه باشد و بخواهد همة آن لعنها را (در زیارت عاشورا) صد مرتبه بگوید، حتما باید تسبیح دم دستش باشد. یا زیارات ائمه(علیه‌السلام)، جاهای زیادی دارد که باید ذکرهایش یا حتی جمله‌های طولانی‌ترش را با تسبیح بگوییم. در کنار زیارت، دعاهای زیادی هم همین ماجرا را دارند. مثل دعای ‌اُم داوود در ایام اعتکاف.

در ضمن، اعمال ایام خاص و مکانهای خاص هم جزو همین دسته به حساب می‌آیند؛ مثلا اعمال ماه‌های قمری مثل رجب، شعبان و رمضان، یا اعمال روزهایی خاص مثل اعمال روز عرفه یا روز مباهله، و همچنین اعمال جاهایی مثل مسجد کوفه یا امام زاده‌ها.

استخاره گرفتن

دانه دانه‌های سرنوشت ساز

قرار نیست هر کسی تسبیح بگیرد دستش و برای خودش و دیگران استخاره بگیرد. ولی آنهایی که علمش را دارند و صاحب نفس هستند، با تسبیح استخاره‌های عجیبی می‌گیرند. البته دستورهایی هم برای استخاره گرفتن با تسبیح در مفاتیح پیدا می‌شود، ولی باز از ما گفتن که استخاره گرفتن کار هر کسی نیست؛ چه با تسبیح و چه بی تسبیح

 

                               چند ذکر پیشنهادی

                                  بند، بند

 

فریاد نزن، زمزمه کن

می شود خیلی راحت از کنارشان رد شد، ولی شما این کار را نکنید. بایستید. فقط یک لحظه. سعی کنید بشنویدشان. آن قدر خوب بشنوید که آرام آرام زبانتان آنها را زمزمه کند. اینها چند تا از همان جملاتی است که نباید نادیده بگیریدشان. بعضیهایشان آشناترند و بعضیها غریبه. ولی مگر فرقی هم می‌کند؟ این که چند بار می‌خواهید بگویید با خودتان.

 

سبحانک لا اله الا أنت إنی کنت من الظالمین (ذکر حضرت یونس در شکم ماهی)؛ پاک و مبرایی  ای خدایی که جز تو معبودی ندارم و راستا که من بر خود ظلم کردم.

 

یا الله (تکراری به نظر می‌رسد؟... با خودتان چند بار بگویید تا ببینید چه می‌شود.)

 

یا من له الدنیا و الاخره ارحم من لیس له الدنیا و الاخره؛ ای کسی که دنیا و آخرت از آن تو است! رحم کن بر کسی که دنیا و آخرت ندارد.

 

اللهم ارزقنا توفیق الطاعه و املأ قلوبنا بالعلم و المعرفه؛ خدایا توفیق بندگی‌ات را به من بده و قلب ما را از علم و شناخت‌ات پر کن.

یا حبیب من لا حبیب له؛ ای دوست کسی که جز او دوستی ندارد.

 

لا اله الا الله المَلِکُ الحق المبین؛ نیست خدایی جز خداوند حق آشکار

 

و از همه مهمتر:

الـلـهـم صـل عـلـی مـحـمـد و آل مـحـمـد

 

تسبیح در ادیان دیگر

مهره‌ای در رشته ذکر

تسبیح را - به معنای مهره‌هایی که در بند آمده باشد - بشر اولیه به صورت طوق و برای زینت استفاده می‌کرده است. یک نوع دانه تسبیح شیشه‌ای هم که مربوط به چهار هزار سال پیش است، در حفاری‌های مصر باستان پیدا شده است. اما اولین بار، برای مناسبات و اعمال مذهبی، مسیحیان از آن استفاده کرده اند. آنها تسبیحهای طولانی را که در انتها صلیبی داشت، به گردن می‌انداختند. بعدها، کشیشهای شرقی و کاتولیکها از آن برای ذکر استفاده کردند. اما پروتستانها استعمالش را منفور می‌دانستند.

 

تاریخچه تسبیح در اسلام

روزی فاطمه زهرا(س) که از کار روزانه خسته شده است، پیش پدرش پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌و‌آله) می‌رود و از سختی کار خانه برای او می‌گوید و کنیزی می‌خواهد تا کمکش کند. اما پدر می‌گوید: بگذار چیزی یادت دهم که از هر خدمتکاری بهتر و کمک‌کارتر باشد؟! سی و چهار مرتبه تکبیر - الله اکبر-، سی و سه مرتبه الحمدلله و سه مرتبه سبحان الله.

از حضرت علی(علیه‌السلام) در این مورد ذکر شده است: سبحان الله، نیمی از میزان اعمال را پر می‌کند و الحمدلله همه میزان و کفه ترازو را و الله اکبر مابین آسمان و زمین را. در کتاب مکارم الاخلاق هم آمده است که در دست فاطمه زهرا(س) تسبیحی از نخ پشمین سبز رنگ که صد گره خورده بود وجود داشت تا این که حمزه سیدالشهدا عموی پیامبر شهید شد. پس از شهادت او، برای ساختن دانه‌های تسبیح از تربت وی استفاده شد. وقتی هم که امام حسین(علیه‌السلام) به شهادت رسید، مردم از تربت او برای ساختن دانه‌های تسبیح استفاده کردند.


comment نظرات ()